Đọi Tam là làng nghề làm trống truyền thống nổi tiếng của Hà Nam. Theo lưu truyền, nghề trống ở đây gắn với lễ cày ruộng Tịch điền của nhà vua xưa trên đất Đọi Sơn. Qua nhiều thế hệ, người dân Đọi Tam làm ra đủ loại trống: trống trường, trống hội, trống chùa, trống sân khấu, trống trang trí.
Ngay bên làng là núi Đọi, trên đỉnh có chùa Long Đọi Sơn, ngôi chùa cổ gắn với thời Lý. Từ ngày 1/7/2025, Hà Nam thuộc tỉnh Ninh Bình mới, nhưng tên làng trống Đọi Tam, chùa Long Đọi Sơn vẫn giữ nguyên. Từ Vĩnh Phúc, bạn có thể đi một buổi sáng rồi về trong ngày.
Xem làm trống ở Đọi Tam
Một chiếc trống truyền thống trải qua nhiều công đoạn:
- Chọn gỗ: gỗ mít thường được ưa dùng làm tang trống vì bền, tiếng vang.
- Xẻ và ghép tang: các thanh gỗ được bào, uốn, ghép thành thân trống tròn.
- Chọn và xử lý da: da trâu, da bò được làm sạch, phơi, bào mỏng.
- Căng da: người thợ căng da thật đều lên mặt trống.
- Đóng đinh tre: cố định da bằng đinh tre quanh mép trống.
- Chỉnh tiếng: thử đánh, chỉnh độ căng để trống có tiếng vang đúng ý.
Công đoạn căng da và chỉnh tiếng đòi hỏi kinh nghiệm lâu năm. Được tận mắt xem người thợ làm việc là trải nghiệm rất thú vị, nhất là với trẻ nhỏ.
Chùa Long Đọi Sơn trên núi Đọi
Chùa Long Đọi Sơn nằm trên núi Đọi, nhìn ra cánh đồng rộng. Chùa gắn với thời Lý, có những di vật, bia đá cổ quý giá. Đường lên chùa có bậc đá, không quá dài, đi bộ nhẹ nhàng. Đứng trên núi, bạn có thể ngắm toàn cảnh làng quê đồng bằng Bắc Bộ.
Lịch trình buổi sáng gợi ý
- 6:30: xe đón ở Vĩnh Phúc.
- 9:00: tới làng Đọi Tam, xem làm trống.
- 10:30: lên chùa Long Đọi Sơn.
- 11:30: ăn trưa ở Phủ Lý hoặc gần đó.
- 13:30: lên xe về, hoặc đi tiếp chùa Tam Chúc nếu bao xe.
Xem thêm bài chùa Tam Chúc từ Vĩnh Phúc.
Mua trống làm quà
- Trống nhỏ trang trí: nhẹ, đẹp, hợp làm quà lưu niệm, dễ mang trên xe.
- Trống cho trường học, đoàn thể: cần đặt trước, hỏi kích thước, thời gian làm.
- Trống cho đình, chùa, nhà thờ họ: cỡ lớn, nên đặt làm và hỏi dịch vụ vận chuyển.
Khi mua trống lớn, hãy hỏi xưởng về cách bảo quản: tránh nắng gắt, tránh ẩm, không để gần nguồn nhiệt.
Lễ hội Tịch điền đầu xuân
Đầu tháng Giêng âm lịch, ở Đọi Sơn có lễ hội Tịch điền, tái hiện nghi lễ nhà vua xuống đồng cày ruộng đầu năm, khuyến khích nghề nông. Lễ hội có rước, tế, cày ruộng, cùng nhiều hoạt động văn hóa. Nếu muốn đi dịp này, hãy xem thông báo của địa phương và đi sớm vì khá đông người.
Đưa trẻ đi trải nghiệm
Làng trống là nơi lý tưởng để trẻ tìm hiểu nghề truyền thống. Hãy để trẻ hỏi thợ về cách làm trống, nghe tiếng trống thử, sờ vào mặt da trống đã hoàn thiện. Sau đó lên chùa, kể cho trẻ nghe về lễ cày ruộng của nhà vua xưa. Một buổi sáng như vậy sẽ là bài học sinh động hơn mọi trang sách.
Tiếng trống trong đời sống người Việt
Từ xưa, tiếng trống gắn với nhiều dịp quan trọng: trống làng gọi dân họp việc, trống hội mở đầu lễ hội, trống chùa báo giờ, trống trường báo hiệu năm học mới. Mỗi loại trống có kích thước, âm thanh khác nhau. Người thợ Đọi Tam hiểu rõ từng loại, biết cách chọn gỗ, chọn da để trống có tiếng vang phù hợp.
Khi nghe người thợ giải thích, bạn sẽ thấy một chiếc trống không chỉ là nhạc cụ mà còn là kết tinh của kinh nghiệm nhiều thế hệ.
Ghé làng vào lúc nào?
Các xưởng làm trống thường làm việc vào ban ngày. Buổi sáng là lúc nhiều công đoạn diễn ra, dễ quan sát nhất. Những tháng cuối năm, trước mùa khai giảng hoặc trước Tết, xưởng thường bận hơn vì nhiều đơn hàng. Hãy gọi trước để hỏi xưởng có tiện đón khách không.
Kết hợp với điểm khác ở Hà Nam
Sau khi thăm làng trống và chùa Long Đọi Sơn, bạn có thể đi tiếp chùa Tam Chúc, đền Trần Thương hoặc về Phủ Lý ăn trưa. Xem thêm bài đền Trần Thương và lễ phát lương. Một ngày ở Hà Nam có thể gồm cả làng nghề, chùa cổ và đền thờ, đủ để cả nhà có một chuyến đi trọn vẹn.
Chuẩn bị gì?
Mang giày dễ đi bộ khi lên chùa, nước uống, mũ nón. Mang tiền mặt nếu định mua trống nhỏ. Với trẻ nhỏ, nhắc trẻ không tự ý gõ trống khi chưa được phép trong xưởng.
Đặt trống cho trường học, đình làng
Nhiều trường học, đình làng, nhà văn hóa ở Vĩnh Phúc đặt trống ở Đọi Tam. Khi đặt, hãy nói rõ kích thước, mục đích sử dụng, thời gian cần nhận. Hỏi xưởng về thời gian làm, cách vận chuyển, bảo hành. Nếu muốn tự mang về, hãy đi bao xe có cốp rộng hoặc hỏi tổng đài về xe phù hợp với kích thước trống.
Ghép ghế hay bao xe?
Giá ghép ghế tuyến Vĩnh Phúc – Hà Nam là 500.000đ một người một lượt khi lên xe ở Vĩnh Phúc, lên ở thị trấn Tam Đảo 650.000đ, ở Flamingo Đại Lải 550.000đ.
Một hai người đi tham quan rồi về thì ghép ghế là hợp. Gia đình, nhóm học sinh, đoàn muốn kết hợp nhiều điểm hoặc mua trống lớn mang về nên chọn bao xe để xe chờ và chở đồ an toàn.
Cách đặt xe
Gọi tổng đài hoặc nhắn Zalo với: điểm đón ở Vĩnh Phúc, ngày đi, số người, các điểm muốn ghé, kích thước trống nếu mua mang về. Giá chi tiết theo nơi lên xe xem tại trang tuyến Vĩnh Phúc – Hà Nam.
Cập nhật 10/11/2026. Giá theo bảng niêm yết trên website; quãng đường, thời gian là số tham khảo, chưa tính đón trả khách ghép.
